Kunnen zonneparken bijdragen aan biodiversiteit?
Zonneparken en biodiversiteit. Dat klinkt op het eerste gezicht niet als een logische combinatie. Toch zien we in de praktijk dat zonneparken, wanneer ze slim ontworpen zijn, juist kunnen bijdragen aan biodiversiteit.
De keuzes die je maakt in het ontwerp, beheer en de inrichting van een zonnepark kunnen de natuurkwaliteit van een gebied zelfs verbeteren. We vertellen je graag meer over de kansen we zien in verschillende landschappen en waarom biodiversiteit daarin zo’n belangrijke rol speelt.
Wat is biodiversiteit?
Als we het over biodiversiteit hebben, gaat het niet alleen om ‘meer groen’. Biodiversiteit gaat over de variatie aan planten, dieren, insecten en bodemleven. Samen vormen zij ecosystemen die in balans zijn en zich kunnen aanpassen aan veranderingen.
Die biodiversiteit is belangrijk. Gezonde ecosystemen zorgen bijvoorbeeld voor bestuiving, vruchtbare bodems, waterberging en een landschap dat beter bestand is tegen droogte of extreme weersomstandigheden.
Het gaat dus niet alleen om hoeveel natuur ergens aanwezig is, maar ook om hoe gevarieerd en veerkrachtig een landschap is.
Van productielandschap naar biodivers landschap
Veel locaties waarop we zonneparken ontwikkelen zijn intensief gebruikte productielandschappen. Denk aan grond die jarenlang intensief is bewerkt, waar weinig variatie in begroeiing is en waar biodiversiteit vaak onder druk staat. Het landschap bestaat er regelmatig uit veel van hetzelfde: weinig schuilplekken en voedselbronnen en daardoor minder ruimte voor insecten, vogels en bodemleven. Juist door een zonnepark te ontwikkelen op zo’n productielandschap, kunnen we een verschil maken.
Een zonnepark ontwikkelen draait voor ons dan ook niet alleen om zoveel mogelijk panelen of de hoogste energieopbrengst. Dit is uiteraard belangrijk, maar ook de omgeving nemen we vanaf het begin mee in het ontwerp.
Zonneparken die bijdragen aan de natuur
We ontwerpen zonneparken die bijdragen aan biodiversiteit en een sterker landschap. Dat begint bij slimme keuzes in ontwerp en beheer. We richten locaties zo in dat planten, insecten en dieren meer ruimte krijgen. Denk aan kruidenrijk grasland onder en tussen de panelen, natuurlijke overgangen in het landschap en beheer dat bodemleven helpt herstellen.
Hoe dat eruitziet, verschilt per locatie. Wat werkt op Nederlandse landbouwgrond, werkt niet automatisch in een Zweeds productiebos of op Franse landbouwgrond. Daarom kijken we per project opnieuw naar de omgeving en de kwaliteiten van het gebied. Zo ontwerpen we zonneparken die passen bij het landschap én meer opleveren dan duurzame energie alleen.
Een voorbeeld van hoe zonneparken biodiversiteit kunnen verbeteren
Een goed voorbeeld zien we bij energieproject Hallandsboda. Hier ontwikkelen we een zonnepark met batterijopslag in een gebied dat eerder een productiebos was. Grote delen van het Zweedse landschap zijn ingericht voor houtproductie. Deze bossen leveren veel op, alleen bestaat de natuur er vaak uit veel van hetzelfde en minder variatie. Wij zien hierin een mooie kans voor biodiversiteit.
In een productiebos worden bomen gekapt voor houtproductie. Na zo’n kap ontstaat vaak een open en relatief eentonig landschap, met weinig variatie in natuur. In zo’n gebied kunnen we als Novar meer variatie terugbrengen in natuur en leefgebieden.
We combineren in Zweden een zonnepark met natuurontwikkeling. We richten het gebied bewust zo in dat biodiversiteit meer ruimte krijgt. We houden afstand tot leefgebieden van vleermuizen en amfibieën en behouden natuurlijke elementen. Dood hout laten we liggen als leefgebied voor insecten en kleine dieren. Ook plaatsen we hekwerken zo dat kleinere dieren zich vrij door het gebied kunnen blijven bewegen.
Daarnaast brengen we meer variatie terug in het landschap. Bijvoorbeeld natuurlijke overgangen, verschillende vegetatietypen en meer ruimte voor planten en dieren. Waar het gebied eerder vooral functioneerde voor houtproductie, ontstaat straks een landschap waarin duurzame energie en biodiversiteit samengaan.
Een mooi voorbeeld van hoe een zonnepark niet alleen energie opwekt, maar ook een impuls kan geven aan biodiversiteit.
Biodiversiteit meetbaar maken
We zien in de praktijk dat zonneparken biodiversiteit kunnen versterken. Tegelijk willen we die effecten ook meetbaar maken. Samen met de Rijksuniversiteit Groningen en de Provincie Groningen doen we een vijfjarig onderzoek naar de ecologische effecten van zonneparken. Op vijftien zonneparken onderzoeken we onder andere bodemkwaliteit, planten, vogels, insecten en zoogdieren. Zo leren we steeds beter welke keuzes in ontwerp en beheer echt verschil maken.
De eerste resultaten zijn dan ook positief. Onderzoekers zien dat ecologisch ingerichte zonneparken ruimte bieden aan soorten die op intensief gebruikte landbouw- en productiegrond minder voorkomen. Ook ontstaan nieuwe ecosystemen, met een eigen balans tussen planten, insecten en dieren. Tegelijk laat het onderzoek zien dat biodiversiteit niet vanzelf ontstaat. Het vraagt om bewuste keuzes in ontwerp, inrichting en beheer.
Bouwen voor de lange termijn
Een zonnepark staat er niet voor even. Het wordt onderdeel van een landschap voor tientallen jaren.
Daarom kijken we vanaf de eerste schets verder dan alleen energieopwekking. We denken na over biodiversiteit, bodemkwaliteit en hoe een project past binnen de omgeving. Samen met landeigenaren, ecologen, gemeenten en omwonenden. Het gaat niet alleen op het opwekken van duurzame energie.
We bouwen zonneparken die ook iets toevoegen aan de plek waar we bouwen. Zo maken we ruimte voor duurzame energie én een sterker, biodivers landschap.