Wat is biodiversiteit?
Biodiversiteit, je hoort het woord steeds vaker. Maar wat betekent het eigenlijk? En hoe kijken we daar bij Novar naar?
Biodiversiteit is de verscheidenheid van het leven. Je kunt daarbij bijvoorbeeld kijken naar:
- verschillende soorten planten, dieren, insecten, schimmels en micro-organismen;
- verschillen binnen de soorten;
- verschillende ecosystemen en leefgebieden.
Het gaat ook om de relaties daartussen. Een groen graslandschap is dus niet automatisch een biodivers landschap.
Een grasveld met één grassoort kan hartstikke groen zijn, maar ecologisch helemaal niet zo divers. Een gebied met verschillende grassen, kruiden, struiken, insecten, vogels en bodemorganismen is dat veel meer.
“Biodiversiteit gaat voor mij over alles wat er in een gebied leeft”, vertelt Bernd Nijen Twilhaar, Teamlead Client Management en onderdeel van het ecologie team bij Klaer/Novar. “Van planten en dieren tot alles wat er in de bodem zit. Hoe groter die verscheidenheid, hoe hoger de biodiversiteit.”
Waarom is biodiversiteit belangrijk?
Al die planten, dieren en andere organismen staan niet los van elkaar. Ze vormen samen ecosystemen waarin soorten van elkaar afhankelijk zijn. Biodiversiteit helpt die systemen functioneren en in balans te houden.
Dat is niet alleen belangrijk voor ‘de natuur’. Ook wij zijn afhankelijk van goed functionerende ecosystemen. Denk aan bestuiving, een gezonde en vruchtbare bodem en het vasthouden en reguleren van water. En simpelweg aan de natuur waar we van genieten als we buiten zijn.
“Biodiversiteit gaat voor mij over alles wat er in een gebied leeft.”
Biodiversiteit vind je bovendien niet alleen boven de grond. Een belangrijk deel bevindt zich letterlijk onder onze voeten. Bacteriën, schimmels, wormen en andere bodemorganismen werken daar continu samen. Ze breken organisch materiaal af, maken voedingsstoffen beschikbaar en dragen bij aan een gezonde bodem.
Biodiversiteit staat onder druk
De biodiversiteit in Nederland staat onder druk. Veranderingen in landgebruik, intensieve landbouw, vervuiling en klimaatverandering hebben invloed op de leefgebieden van planten en dieren.
Dat maakt het steeds belangrijker om bij de inrichting en het gebruik van land niet alleen te kijken naar de functie die we nú nodig hebben, maar ook naar wat een gebied ecologisch nodig heeft.
Want we hebben in Nederland ruimte nodig voor wonen, voedselproductie, infrastructuur én duurzame energie. De vraag is daarom niet alleen: waar maken we ruimte voor energie? Maar ook: hoe kunnen verschillende functies naast elkaar bestaan en elkaar waar mogelijk versterken?
Wat betekent biodiversiteit voor Novar?
Novar heeft ongeveer 707 hectare grond in beheer. Een groot deel daarvan bestaat uit landbouwgrond. Juist daar liggen volgens Bernd kansen:
“Een zonnepark neerzetten maakt een gebied niet automatisch biodiverser. We kijken daarom bewust naar wat we op een locatie kunnen doen om de biodiversiteit te verbeteren.”
We wekken duurzame energie op én voegen waar mogelijk waarde toe aan de omgeving. Niet óf energie óf natuur: we kijken hoe beide samen kunnen gaan.
Daarom hebben we ecologen in dienst en werken collega’s vanuit verschillende disciplines samen in onze ecologiewerkgroep. We kijken daarbij niet alleen naar nieuwe projecten. Ook voor onze bestaande zonneparken maken we steeds concretere plannen om de biodiversiteit te verbeteren. Welke kansen liggen er? Welke maatregelen kunnen we nemen? En welk effect hebben die maatregelen?
We kunnen wel zeggen dat we biodiversiteit belangrijk vinden, maar we willen ook laten zien wat het oplevert.
Een zonnepark kan kansen bieden voor biodiversiteit
Wat we kunnen doen, verschilt per locatie. Op sommige landbouwgronden zetten we bijvoorbeeld aangepast maaibeheer in om een monocultuur te doorbreken. Door gemaaid gras af te voeren, krijgen andere plantensoorten meer kans. Ook planten we inheemse struiken en bomen aan en creëren we plekken waar insecten, vogels en kleine zoogdieren voedsel en beschutting vinden. Denk aan bijenheuvels, nestkasten, takkenrillen en aangepaste hekwerken.
Dat doen we ook bij parken die al langer bestaan. Zo passen we bij zonnepark Eekerweg het beheer van 161 hectare grond aan. We kiezen voor ecologisch maaibeheer waarbij we het maaisel afvoeren. Zo geven we andere plantensoorten meer ruimte om zich te nestelen en werken we stap voor stap aan meer variatie.
Ook bij andere projecten zien we hoe inrichting ruimte kan maken voor natuur. Bij zonnepark Bellingwolde planten we hagen, heesters en een fruitboomgaard. Bij zonnepark Wieldrechtse Zeedijkzijn lieten we delen open voor natuur en namen we biodiversiteitsvelden op in het gebied.
Meten wat er daadwerkelijk gebeurt
Alleen maatregelen nemen is niet genoeg. We willen ook weten of ze werken.
Daarom doet Novar samen met de Rijksuniversiteit Groningen en de provincie Groningen vijf jaar lang onderzoek naar de ecologische ontwikkeling van vijftien zonneparken. We kijken daarbij onder andere naar de bodem, begroeiing, insecten, zoogdieren en vogels.
De tussentijdse resultaten laten zien dat een ecologische inrichting voor verschillende soorten nieuwe leefruimte kan creëren. Tegelijkertijd profiteert niet iedere soort daarvan. Akkervogels zoals de veldleeuwerik blijven zonneparken bijvoorbeeld mijden.
Ook in onze eigen aanpak meten we de ontwikkeling. Met een nulmeting brengen we de uitgangssituatie in kaart. Na maatregelen meten we opnieuw. Zo zien we wat werkt en waar we moeten bijsturen.
Iedere plek vraagt om iets anders
Er bestaat geen standaardrecept voor een biodivers zonnepark. Op landbouwgrond liggen andere kansen dan naast een natuurgebied of op een voormalige vuilstort.
Daarom kijken onze ecologen eerst naar de uitgangssituatie. Welke planten en dieren komen er voor? Waar liggen kansen om de ecologische waarde te vergroten? Bij nieuwe projecten werken we hiervoor ook samen met lokale, onafhankelijke ecologen die het gebied goed kennen.
Die kennis vertalen we naar concrete keuzes voor de inrichting en het beheer van een project.
Van biodiversiteit naar inrichting
Ruimte maken voor biodiversiteit begint al voordat de eerste schop de grond in gaat. Wat is er al? Wat willen we behouden? Waar kunnen we leefgebieden versterken? En welke maatregelen passen bij deze plek?
Die kennis leggen we vast in een ecologisch inrichtingsplan.
Maar wat staat er precies in zo’n plan? En hoe komen we van een stuk grond tot een inrichting waarin energie en natuur samenkomen?
Lees hier meer over het ecologische inrichtingsplan.